Nhu cầu vốn cho năng lượng xanh gia tăng

Năng lượng xanh đang nổi lên như một động lực quan trọng, không chỉ thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu năng lượng mà còn mở ra dư địa phát triển đáng kể cho thị trường vốn tại Việt Nam trong giai đoạn tới. Trong bối cảnh Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2045, ngành năng lượng đang bước vào một chu kỳ phát triển mới với định hướng rõ ràng hơn về chuyển đổi xanh, đa dạng hóa nguồn cung và tăng cường thu hút nguồn lực từ khu vực tư nhân. Điểm đáng chú ý của Nghị quyết không chỉ nằm ở mục tiêu đảm bảo an ninh năng lượng, mà còn ở việc thiết lập một khuôn khổ phát triển mang tính hệ sinh thái, mở rộng phạm vi từ các nguồn năng lượng truyền thống sang năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, đồng thời hướng đến các công nghệ tiên tiến như hydrogen, amoniac xanh và điện hạt nhân module nhỏ. Đây là bước chuyển mang tính chiến lược, phù hợp với xu hướng toàn cầu và cam kết giảm phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam.

Trên nền tảng định hướng đó, nhu cầu vốn cho các dự án năng lượng xanh được dự báo sẽ gia tăng mạnh mẽ trong thời gian tới, tạo động lực trực tiếp cho sự phát triển của thị trường vốn. Các dự án điện gió, điện mặt trời, hạ tầng truyền tải, cũng như các công nghệ năng lượng mới đều đòi hỏi nguồn vốn lớn, dài hạn và ổn định – những yếu tố mà hệ thống ngân hàng truyền thống khó có thể đáp ứng đầy đủ. Đây chính là cơ hội để thị trường vốn phát huy vai trò trung tâm trong việc huy động và phân bổ nguồn lực tài chính, thông qua các công cụ như trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu xanh, cổ phiếu ngành năng lượng và các quỹ đầu tư khí hậu. Khi Việt Nam từng bước hội nhập sâu hơn vào hệ thống tài chính quốc tế, các dòng vốn xanh toàn cầu cũng có xu hướng dịch chuyển vào những thị trường có tiềm năng tăng trưởng và cam kết rõ ràng về phát triển bền vững, trong đó Việt Nam được đánh giá là điểm đến hấp dẫn.

Để thúc đẩy thị trường tài chính xanh phát triển, yêu cầu trước hết là hoàn thiện khung khổ chính sách và pháp lý. Theo Ông Phùng Xuân Minh – Chủ tịch HĐQT Saigon Ratings, Chính phủ cần phát huy vai trò dẫn dắt thông qua việc hoàn thiện cơ chế, thúc đẩy phát triển các sản phẩm như trái phiếu xanh, cổ phiếu xanh và tín dụng xanh, đồng thời có chính sách ưu đãi phù hợp nhằm khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư vào lĩnh vực xanh.

Cùng với đó, việc xây dựng hệ thống tiêu chí thống nhất về tài chính xanh là yêu cầu cấp thiết. Hiện nay, nhiều hoạt động cấp tín dụng và phát hành trái phiếu vẫn dựa trên tiêu chuẩn quốc tế, trong khi các khái niệm và tiêu chí trong nước chưa được hoàn thiện đầy đủ. Điều này đòi hỏi sớm thiết lập bộ tiêu chí phù hợp để tạo cơ sở cho các tổ chức và doanh nghiệp triển khai các sản phẩm tài chính xanh, đồng thời giúp các chính sách hiện hành đi vào thực tiễn hiệu quả hơn

Củng cố nền tảng cho thị trường tài chính xanh

Cũng theo Ông Phùng Xuân Minh, một yếu tố quan trọng khác là nâng cao năng lực và nhận thức về chuyển đổi xanh trong toàn hệ thống. Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược phát triển gắn với các tiêu chuẩn ESG, chủ động triển khai các kế hoạch huy động vốn phù hợp, trong đó có phát hành trái phiếu ESG. Đồng thời, việc nâng cao năng lực quản trị, tuân thủ các quy định về môi trường ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án sẽ góp phần nâng cao chất lượng và tính bền vững của các khoản đầu tư.

Trong hệ thống tài chính, vai trò của Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng cũng được đặt ra rõ ràng hơn trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý và thúc đẩy tín dụng xanh. Việc cụ thể hóa các quy định, đồng thời tạo động lực cho các tổ chức tín dụng mở rộng cung ứng vốn cho các dự án xanh sẽ góp phần thúc đẩy dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên.

Bên cạnh đó, việc phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng chuyên nghiệp, dài hạn và có trách nhiệm xã hội được xem là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng thị trường. Các ngân hàng thương mại không chỉ đóng vai trò cung cấp tín dụng mà còn là nhà đầu tư trên thị trường trái phiếu xanh, đồng thời cần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro môi trường và xã hội trong hoạt động cấp tín dụng.

Tính minh bạch thông tin cũng là điều kiện then chốt để thu hút dòng vốn, đặc biệt là từ các nhà đầu tư quốc tế. Việc giảm thiểu bất cân xứng thông tin, cùng với phát triển các nền tảng giao dịch hiện đại như sàn giao dịch trái phiếu điện tử, sẽ góp phần nâng cao thanh khoản và hiệu quả vận hành của thị trường.

Trong dài hạn, phát triển tài chính xanh đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các chính sách và chủ thể trên thị trường. Doanh nghiệp cần chủ động tiếp cận các nguồn vốn trong nước và quốc tế, đồng thời thực hành quản trị theo hướng bền vững để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

“Việc tăng cường hợp tác quốc tế, tiếp cận các thông lệ tốt và hoàn thiện các chỉ số thị trường cũng sẽ hỗ trợ Việt Nam trong việc thu hút dòng vốn xanh, đặc biệt trong bối cảnh thị trường chứng khoán hướng tới nâng hạng” – Ông Minh nhấn mạnh.

Dù vậy, chuyên gia từ Saigon Ratings cho rằng, thị trường tài chính xanh tại Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu, với nhiều thách thức liên quan đến năng lực triển khai và hệ thống tổ chức đánh giá, chứng nhận. Việc hoàn thiện các yếu tố nền tảng này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang mô hình kinh tế xanh và carbon thấp trong thời gian tới.

Thị trường chứng khoán mở rộng công cụ đón dòng vốn xanh

Theo Bà Phạm Thị Thùy Linh – Trưởng Ban Phát triển thị trường chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cơ quan quản lý đang triển khai đồng bộ các giải pháp theo Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, nhằm nâng cao vai trò huy động vốn trung và dài hạn. Trọng tâm là hoàn thiện thể chế, tăng tính minh bạch, tháo gỡ vướng mắc theo khuyến nghị của các tổ chức xếp hạng và tạo thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài. Đáng chú ý, cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) cho thị trường cơ sở dự kiến vận hành từ đầu năm 2027. Đồng thời, các sản phẩm mới như trái phiếu hạ tầng, phái sinh, quỹ đầu tư và công cụ tài chính xanh đang được nghiên cứu nhằm đa dạng hóa hàng hóa trên thị trường.