(Ông): Phùng Xuân Minh. [Chủ Tịch HĐQT PT Group & Saigon Ratings]
Sau giai đoạn biến động mạnh, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam đang bước vào quá trình tái thiết niềm tin. Nếu trước đây nhà đầu tư thường bị hấp dẫn bởi lãi suất cao, thì hiện nay yếu tố được quan tâm nhiều hơn là khả năng trả nợ, sức khỏe tài chính, dòng tiền và mức độ minh bạch của tổ chức phát hành. Trong bối cảnh đó, xếp hạng tín nhiệm nổi lên như một cấu phần quan trọng của thị trường vốn hiện đại, giúp nhà đầu tư nhìn nhận rủi ro một cách có hệ thống, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp nâng chuẩn quản trị tài chính.
Xếp hạng tín nhiệm trong phục hồi niềm tin và nâng cao chất lượng thị trường trái phiếu doanh nghiệp
Năm 2025 cho thấy những tín hiệu phục hồi đáng chú ý. Theo Saigon Ratings, giá trị trái phiếu doanh nghiệp lưu hành cuối năm 2025 đạt hơn 1,38 triệu tỷ đồng, tăng 10,9% so với cùng kỳ; tổng giá trị phát hành đạt 644,1 nghìn tỷ đồng, tăng 35,4%. Thanh khoản thị trường thứ cấp cũng cải thiện, với giá trị giao dịch bình quân khoảng 6,1 nghìn tỷ đồng mỗi ngày, tăng 28% so với năm trước. Tuy nhiên, áp lực thanh toán chưa kết thúc khi nghĩa vụ thanh toán năm 2026 được ước tính khoảng 324,1 nghìn tỷ đồng, tăng 28,3% so với năm 2025.
Bước sang năm 2026, thị trường tiếp tục cho thấy trạng thái phục hồi nhưng còn phân hóa. Trong 4 tháng đầu năm 2026, giá trị phát hành riêng lẻ đạt 62.540 tỷ đồng, trong khi phát hành ra công chúng đạt 15.334 tỷ đồng. Điều này cho thấy kênh riêng lẻ vẫn chiếm ưu thế, nhưng xu hướng phát hành công khai, minh bạch hơn đang dần được chú ý. Đồng thời, áp lực đáo hạn vẫn là thách thức lớn: riêng quý II/2026, trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đáo hạn ước xấp xỉ 58 nghìn tỷ đồng; quý III và quý IV lần lượt khoảng 53 nghìn tỷ đồng và 62 nghìn tỷ đồng.
Chính trong bối cảnh vừa phục hồi vừa chịu áp lực thanh toán đó, vai trò của xếp hạng tín nhiệm trở nên rõ nét hơn. Xếp hạng tín nhiệm không phải là sự bảo đảm tuyệt đối rằng doanh nghiệp sẽ trả nợ đúng hạn, nhưng là một công cụ độc lập giúp lượng hóa rủi ro tín dụng. Thông qua đánh giá về mô hình kinh doanh, năng lực tài chính, đòn bẩy, dòng tiền, tài sản bảo đảm, triển vọng ngành và lịch sử trả nợ, báo cáo xếp hạng tín nhiệm giúp nhà đầu tư có thêm cơ sở để ra quyết định thay vì chỉ dựa vào lãi suất danh nghĩa.
Đối với doanh nghiệp phát hành, xếp hạng tín nhiệm là một “tấm gương” phản chiếu sức khỏe tài chính. Doanh nghiệp có hồ sơ tín nhiệm tốt có thể mở rộng tệp nhà đầu tư, cải thiện khả năng huy động vốn và từng bước giảm chi phí vốn. Ngược lại, doanh nghiệp có rủi ro cao hơn sẽ phải chấp nhận mức chi phí phù hợp với hồ sơ tín dụng của mình. Cơ chế này giúp thị trường thoát khỏi tình trạng “cào bằng rủi ro”, trong đó doanh nghiệp tốt và doanh nghiệp yếu cùng cạnh tranh chủ yếu bằng lãi suất.
Đối với nhà đầu tư, xếp hạng tín nhiệm góp phần tái lập kỷ luật thị trường. Khi có thêm thông tin độc lập, nhà đầu tư có thể so sánh giữa các tổ chức phát hành, phân loại trái phiếu theo khẩu vị rủi ro và xây dựng danh mục đầu tư thận trọng hơn. Đây là điều đặc biệt quan trọng với các định chế tài chính như ngân hàng, công ty bảo hiểm, quỹ đầu tư và quỹ hưu trí, những chủ thể cần hệ thống đánh giá rủi ro chuyên nghiệp để phân bổ vốn dài hạn.
Tín hiệu tích cực là văn hóa xếp hạng tín nhiệm tại Việt Nam đang mở rộng. Theo thông tin từ Vụ Các định chế tài chính, trong 10 tháng năm 2025, giá trị trái phiếu phát hành có xếp hạng tín nhiệm đạt 287,4 nghìn tỷ đồng, gấp 2,1 lần cùng kỳ năm 2024; tổng dư nợ trái phiếu của các tổ chức phát hành có xếp hạng tín nhiệm đạt gần 461 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 33,7% tổng dư nợ toàn thị trường.
Khung pháp lý cũng đang thúc đẩy xu hướng minh bạch hóa. Nghị định 245/2025/NĐ-CP đã bổ sung yêu cầu về xếp hạng tín nhiệm đối với trái phiếu doanh nghiệp chào bán ra công chúng trong nhiều trường hợp, đồng thời nhấn mạnh vai trò của tổ chức xếp hạng độc lập và không có liên quan với tổ chức phát hành. Đây là bước đi quan trọng nhằm bảo vệ nhà đầu tư, nâng chuẩn hàng hóa trên thị trường và đưa thị trường trái phiếu Việt Nam tiệm cận thông lệ quốc tế.
Có thể nói, phục hồi niềm tin không chỉ đến từ sự tăng trưởng về quy mô phát hành, mà quan trọng hơn là chất lượng thông tin, kỷ luật công bố và khả năng định giá rủi ro. Xếp hạng tín nhiệm, nếu được thực hiện độc lập, chuyên nghiệp và được thị trường sử dụng rộng rãi, sẽ trở thành nền tảng giúp thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển bền vững hơn: minh bạch hơn cho nhà đầu tư, kỷ luật hơn với doanh nghiệp phát hành và hiệu quả hơn cho toàn bộ thị trường vốn Việt Nam.
Vai trò của Báo Chí trong việc lan tỏa thông tin chính thống, nâng cao hiểu biết về rủi ro tín dụng, xếp hạng tín nhiệm và góp phần thúc đẩy tính minh bạch của thị trường?
Báo chí giữ vai trò quan trọng trong lan tỏa thông tin chính thống, nâng cao hiểu biết của nhà đầu tư về rủi ro tín dụng, xếp hạng tín nhiệm và thúc đẩy minh bạch thị trường trái phiếu doanh nghiệp.
Nhìn lại giai đoạn thị trường trái phiếu doanh nghiệp trải qua nhiều biến động về niềm tin, có thể thấy báo chí đã và đang giữ một vai trò rất quan trọng trong quá trình khôi phục sự minh bạch, ổn định tâm lý nhà đầu tư và nâng cao chất lượng thông tin trên thị trường vốn.
Từ góc độ tổ chức xếp hạng tín nhiệm, chúng tôi cho rằng báo chí không chỉ là kênh truyền tải tin tức, mà còn là cầu nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp phát hành, tổ chức trung gian và công chúng đầu tư. Trong một thị trường mà mức độ hiểu biết về rủi ro tín dụng còn chưa đồng đều, việc báo chí lan tỏa thông tin chính thống, khách quan và có kiểm chứng giúp hạn chế tin đồn, giảm tâm lý hoang mang, đồng thời hỗ trợ nhà đầu tư tiếp cận vấn đề một cách lý trí hơn.
Thực tế cho thấy, sau những biến động của thị trường trái phiếu doanh nghiệp, nhà đầu tư không còn chỉ quan tâm đến lãi suất cao, mà ngày càng chú trọng hơn đến năng lực trả nợ, dòng tiền, tài sản bảo đảm, lịch sử tín dụng và mức độ minh bạch của tổ chức phát hành. Đây chính là lúc vai trò truyền thông của báo chí trở nên đặc biệt cần thiết. Khi các khái niệm như rủi ro tín dụng, xếp hạng tín nhiệm, triển vọng tín nhiệm hay khả năng thực hiện nghĩa vụ nợ được giải thích bằng ngôn ngữ dễ hiểu, nhà đầu tư sẽ có thêm nền tảng để đánh giá sản phẩm tài chính một cách thận trọng.
Báo chí cũng góp phần thúc đẩy kỷ luật thị trường. Những bài viết phân tích có chiều sâu, phản ánh đúng bản chất sự việc và đặt vấn đề trên cơ sở dữ liệu sẽ tạo áp lực tích cực để doanh nghiệp phát hành nâng cao trách nhiệm công bố thông tin, cải thiện quản trị tài chính và chủ động minh bạch hơn với thị trường. Đây là yếu tố quan trọng để thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển bền vững, thay vì tăng trưởng nóng dựa trên kỳ vọng ngắn hạn.
Đối với hoạt động xếp hạng tín nhiệm, báo chí có vai trò phổ biến và chuẩn hóa nhận thức xã hội. Xếp hạng tín nhiệm không phải là sự bảo lãnh cho trái phiếu, cũng không thay thế quyết định đầu tư của nhà đầu tư. Tuy nhiên, đây là một công cụ độc lập giúp đánh giá tương đối mức độ rủi ro tín dụng của tổ chức phát hành hoặc công cụ nợ. Khi báo chí truyền tải đúng bản chất này, thị trường sẽ hiểu rõ hơn giá trị của xếp hạng tín nhiệm trong việc hỗ trợ định giá rủi ro, phân loại doanh nghiệp và nâng cao chất lượng hàng hóa trái phiếu.
Có thể nói, phục hồi niềm tin thị trường không chỉ đến từ chính sách hay kết quả phát hành, mà còn đến từ chất lượng thông tin. Trong tiến trình đó, báo chí chính thống giữ vai trò như một “bộ lọc niềm tin”, giúp thông tin đúng được lan tỏa, thông tin sai lệch được hạn chế và nhận thức của nhà đầu tư ngày càng được nâng cao. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng một thị trường trái phiếu doanh nghiệp minh bạch, chuyên nghiệp và bền vững hơn trong dài hạn.
