(Ông): Phùng Xuân Minh. [Chủ tịch HĐQT Phát Thịnh Group & Saigon Ratings].
Ngành ô tô toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ dưới tác động của công nghệ, xu hướng điện hóa, yêu cầu giảm phát thải và sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng. Cùng với sự phục hồi về sản lượng và doanh số, thị trường ô tô thế giới đang chứng kiến sự cạnh tranh ngày càng quyết liệt về công nghệ, chuỗi cung ứng và khả năng thích ứng với nhu cầu mới của khách hàng.
Trong bối cảnh đó, châu Á tiếp tục giữ vai trò trung tâm của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu. Khu vực Đông Nam Á nổi lên là thị trường giàu tiềm năng nhưng cũng cạnh tranh gay gắt khi các thương hiệu Nhật Bản phải đối mặt với sức ép ngày càng lớn từ các hãng xe Trung Quốc và xu hướng phát triển xe điện.
Tại Việt Nam, thị trường ô tô duy trì tốc độ tăng trưởng tích cực, danh mục sản phẩm ngày càng đa dạng và cạnh tranh giữa các thương hiệu trong nước và quốc tế ngày càng sôi động. Tuy nhiên, ngành ô tô vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức về giá bán, thu nhập người dân, tín dụng, hạ tầng giao thông, trạm sạc và công nghiệp hỗ trợ.
Bài viết gồm ba phần chính:
Phần 1: Tổng quan thị trường ô tô thế giới 6 tháng đầu năm 2026 và xu hướng phát triển.
Phần 2: Hoạt động thị trường ô tô Việt Nam, quá trình chuyển đổi xanh và những khó khăn trong ngắn, trung hạn.
Phần 3: Triển vọng phát triển của ngành ô tô Việt Nam.
PHẦN 1: TỔNG QUAN THỊ TRƯỜNG Ô TÔ TOÀN CẦU VÀ VIỆT NAM
1. Xu hướng phát triển của thị trường ô tô thế giới
Theo OICA, năm 2025 sản lượng ô tô toàn cầu đạt khoảng 96,4 triệu xe, tăng 3,9% so với năm trước; doanh số đạt gần 99,8 triệu xe, tăng 4,7%. Điều này cho thấy thị trường đã phục hồi, dù tốc độ tăng trưởng giữa các khu vực còn khác nhau.
Châu Á tiếp tục là động lực phát triển lớn nhất của ngành. Trung Quốc giữ vị trí dẫn đầu về sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu ô tô, đồng thời chiếm ưu thế trong chuỗi cung ứng pin, linh kiện điện tử, phần mềm và xe năng lượng mới. Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ vẫn duy trì năng lực sản xuất lớn, góp phần hình thành hệ sinh thái công nghiệp ô tô có tính liên kết cao.
Xu hướng nổi bật nhất là sự phát triển nhanh của xe điện. Theo IEA, doanh số xe điện toàn cầu năm 2025 vượt 20 triệu xe, chiếm khoảng 25% tổng lượng ô tô mới bán ra. Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu khi xe điện chiếm gần 55% doanh số xe mới; châu Âu đạt khoảng 28%, trong khi Hoa Kỳ vẫn dưới 10%. Sự khác biệt này phản ánh mức độ hỗ trợ chính sách, thu nhập người dân và hạ tầng trạm sạc của từng quốc gia.
Tại Đông Nam Á, tổng doanh số ô tô của sáu thị trường lớn đạt khoảng 3,5 triệu xe trong năm 2025. Dù tốc độ tăng trưởng chưa cao, cơ cấu thị trường đã thay đổi rõ rệt khi thị phần của các hãng xe Nhật Bản giảm xuống còn khoảng 57%, trong khi các thương hiệu Trung Quốc tăng lên khoảng 11%.
Quá trình điện hóa trong khu vực diễn ra không đồng đều. Thái Lan đang dẫn đầu với tỷ lệ xe điện hóa khoảng 44%, trong khi Malaysia mới đạt khoảng 5%. Việt Nam và Indonesia là hai thị trường ghi nhận tốc độ tăng trưởng xe điện nhanh nhờ chính sách hỗ trợ của Chính phủ, nguồn cung sản phẩm đa dạng và sự đầu tư của các nhà sản xuất.
Bước sang năm 2026, xe điện tiếp tục là động lực tăng trưởng của ngành dù có sự phân hóa giữa các thị trường. Trong quý I/2026, doanh số xe điện toàn cầu đạt khoảng 3,9 triệu xe; IEA dự báo cả năm có thể đạt khoảng 23 triệu xe, tương đương 28% tổng doanh số ô tô mới.
Những diễn biến này cho thấy năng lực cạnh tranh của ngành ô tô không còn phụ thuộc chủ yếu vào động cơ đốt trong. Công nghệ pin, sạc nhanh, phần mềm, trí tuệ nhân tạo và khả năng kết nối đang trở thành các yếu tố quyết định vị thế của các hãng xe trong giai đoạn mới.
2. Xu hướng tiêu dùng ô tô ở thị trường châu Á
Khảo sát của Deloitte đầu năm 2026 tại 27 thị trường, trong đó có sáu quốc gia Đông Nam Á, cho thấy người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến xe điện hóa nhưng vẫn thận trọng với xe thuần điện. Xe hybrid được xem là lựa chọn phù hợp nhờ tiết kiệm nhiên liệu mà chưa phụ thuộc hoàn toàn vào hạ tầng sạc.
Động lực lớn nhất thúc đẩy người tiêu dùng lựa chọn xe điện là giảm chi phí nhiên liệu và vận hành. Tuy nhiên, giá mua ban đầu, quãng đường di chuyển, thời gian sạc và số lượng trạm sạc vẫn là những rào cản quan trọng. Nhiều khách hàng mong muốn có thể sạc xe tại nhà trước khi quyết định chuyển sang xe điện.
Ngoài yếu tố chi phí, người mua xe ngày càng quan tâm đến chất lượng, độ bền, tính an toàn, chi phí bảo dưỡng và giá trị bán lại. Các công nghệ kết nối, hệ thống hỗ trợ lái và trải nghiệm số cũng trở thành tiêu chí quan trọng, đặc biệt với nhóm khách hàng trẻ.
Đáng chú ý, mức độ trung thành với thương hiệu đang giảm. Phần lớn người tiêu dùng Đông Nam Á sẵn sàng cân nhắc chuyển sang thương hiệu khác nếu sản phẩm có giá hợp lý, công nghệ tốt và dịch vụ hậu mãi thuận tiện. Xu hướng này đặc biệt rõ tại Việt Nam khi số lượng khách hàng mua ô tô lần đầu vẫn còn lớn. Điều đó buộc các hãng xe phải cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm khách hàng thay vì chỉ dựa vào uy tín thương hiệu.
3. Diễn biến cạnh tranh của thị trường ô tô toàn cầu
Cạnh tranh trên thị trường ô tô hiện nay diễn ra trên bốn phương diện chính: chất lượng sản phẩm, năng lực sản xuất, giá bán và khả năng tiếp cận thị trường.
Các hãng xe Nhật Bản vẫn có lợi thế về độ bền, chất lượng, mạng lưới đại lý và giá trị bán lại. Tuy nhiên, sự suy giảm thị phần tại Đông Nam Á cho thấy lợi thế truyền thống đang chịu sức ép ngày càng lớn từ các thương hiệu Trung Quốc. Các hãng xe Trung Quốc nổi bật nhờ thiết kế hiện đại, nhiều công nghệ, danh mục xe điện phong phú và giá bán cạnh tranh.
Trong khi đó, lợi thế sản xuất không còn chỉ được đo bằng quy mô nhà máy mà còn phụ thuộc vào khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng pin, linh kiện bán dẫn, phần mềm và dữ liệu. Doanh nghiệp sở hữu chuỗi cung ứng hoàn chỉnh và có nhà máy gần thị trường tiêu thụ sẽ giảm được chi phí, hạn chế rủi ro và phản ứng nhanh hơn trước biến động của thị trường.
Sự phát triển mạnh của xe điện cũng tạo áp lực giảm giá trên toàn ngành. Người tiêu dùng có nhiều lựa chọn hơn, trong khi các doanh nghiệp phải liên tục đổi mới sản phẩm, tăng ưu đãi và đầu tư mạnh hơn cho dịch vụ hậu mãi để duy trì sức cạnh tranh.
Có thể thấy, thị trường ô tô thế giới đang bước vào giai đoạn cạnh tranh toàn diện. Bên cạnh thương hiệu và chất lượng, khả năng làm chủ công nghệ, phát triển hệ sinh thái sạc, kiểm soát chi phí và đáp ứng nhanh nhu cầu khách hàng sẽ quyết định vị thế của các hãng xe trong những năm tới.
Phần tiếp theo sẽ phân tích hoạt động thị trường ô tô việt nam năm 2025 và quá trình chuyển đổi xanh.
