(Ông): Phùng Xuân Minh. [Chủ Tịch HĐQT PT Group & Saigon Ratings]
Kinh tế Tư nhân Việt Nam trong thời khắc chuyển mình của dân tộc
Sau khi phân tích chiến lược phát triển kinh tế tư nhân Việt Nam, trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc và rút ra các bài học kinh nghiệm thực tiễn quốc tế, có thể khẳng định rằng: Kinh tế tư nhân không chỉ là một khu vực kinh tế quan trọng, mà đang trở thành chìa khóa chiến lược để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng thịnh vượng, hùng cường.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, một quốc gia muốn vươn lên không thể chỉ dựa vào tài nguyên, lao động giá rẻ hay tăng trưởng theo chiều rộng. Nền tảng quyết định phải là năng suất, công nghệ, đổi mới sáng tạo, quản trị hiện đại, năng lực hội nhập và sức mạnh nội sinh của cộng đồng doanh nghiệp. Đây chính là không gian phát triển cốt lõi của khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam trong giai đoạn mới.
Thực tế cho thấy, khu vực kinh tế tư nhân hiện đã đóng góp khoảng một nửa GDP, tạo phần lớn việc làm cho xã hội, tham gia ngày càng sâu vào sản xuất, thương mại, dịch vụ, công nghiệp, logistics, công nghệ, tài chính, bất động sản, nông nghiệp hiện đại và nhiều lĩnh vực mới. Tuy nhiên, tiềm năng của khu vực kinh tế tư nhân hiện nay, vẫn còn rất lớn nếu các điểm nghẽn về thể chế, vốn, đất đai, công nghệ, nhân lực, thị trường và niềm tin được tháo gỡ một cách thực chất.
Từ “động lực quan trọng” đến “động lực chủ đạo” của Kỷ nguyên vươn mình dân tộc
Điểm mới có ý nghĩa chiến lược là kinh tế tư nhân Việt Nam đang được nhìn nhận ở tầm cao hơn. Nếu trước đây, kinh tế tư nhân thường được xem là một bộ phận bổ sung nguồn lực cho nền kinh tế, thì nay khu vực này cần được xác lập là một động lực chủ đạo của tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Nghị quyết 68-NQ/TW đã đặt ra các mục tiêu rất rõ ràng: Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế; kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 55–58% GDP; giải quyết việc làm cho khoảng 84–85% tổng số lao động; đồng thời có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Đến năm 2045, khu vực kinh tế tư nhân được kỳ vọng có ít nhất 3 triệu doanh nghiệp, đóng góp trên 60% GDP và có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực, quốc tế.
Những mục tiêu này cho thấy, Việt Nam không chỉ cần nhiều doanh nghiệp hơn, mà cần những doanh nghiệp tốt hơn, mạnh hơn, minh bạch hơn và có năng lực cạnh tranh toàn cầu. Đây là bước chuyển từ tư duy “phát triển số lượng” sang “nâng cấp chất lượng”, từ “khuyến khích kinh doanh” sang “xây dựng lực lượng doanh nghiệp kiến quốc”.
Kinh tế tư nhân vì vậy, cần được đặt vào trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia. Doanh nghiệp tư nhân không chỉ tạo ra hàng hóa, dịch vụ và lợi nhuận, mà còn tạo ra việc làm, nguồn thu ngân sách, năng lực công nghiệp, thương hiệu quốc gia, tài sản trí tuệ, văn hóa kinh doanh và vị thế cạnh tranh của đất nước.
Doanh nghiệp Tư nhân là Lực lượng chủ đạo của quốc gia biến khát vọng thành năng lực thực thi
Khát vọng quốc gia thịnh vượng, hùng cường trong kỷ nguyên vươn mình chỉ có thể trở thành hiện thực khi được chuyển hóa thành năng lực sản xuất, năng lực công nghệ, năng lực quản trị và năng lực cạnh tranh. Trong quá trình đó, doanh nghiệp tư nhân là lực lượng trực tiếp biến ý tưởng thành sản phẩm, biến nguồn lực thành giá trị gia tăng, biến cơ hội thị trường thành tăng trưởng thực chất.
Một quốc gia thịnh vượng không thể thiếu những doanh nghiệp có tầm vóc. Nhật Bản có các tập đoàn công nghiệp và mạng lưới doanh nghiệp vệ tinh chất lượng cao. Hàn Quốc có các tập đoàn công nghệ, ô tô, điện tử vươn ra toàn cầu. Singapore có hệ sinh thái doanh nghiệp dịch vụ, tài chính, logistics và công nghệ dựa trên thể chế minh bạch. Đài Loan có mạng lưới doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sâu vào chuỗi cung ứng bán dẫn, điện tử và công nghiệp hỗ trợ.
Bài học chung cho Việt Nam là: Muốn đất nước mạnh thì hệ thống doanh nghiệp trong nước phải mạnh. Muốn nền kinh tế tự chủ thì doanh nghiệp nội địa phải có năng lực làm chủ công nghệ, làm chủ thị trường, làm chủ chuỗi cung ứng và từng bước làm chủ thương hiệu. Việt Nam không thể mãi đứng ở vị trí gia công, lắp ráp hoặc phụ thuộc vào các dòng vốn bên ngoài. Hội nhập quốc tế là cần thiết, nhưng hội nhập phải đi cùng nâng cấp nội lực.
Đây cũng là điểm rất gần với tinh thần mà nhiều chuyên gia kinh tế như GS. Trần Văn Thọ và GS.TS. Vũ Minh Khương từng nhấn mạnh: Việt Nam muốn bứt phá phải dựa vào nội lực, cải cách thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy năng suất và tạo môi trường cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Nói cách khác, kinh tế tư nhân mạnh chính là biểu hiện sống động của nội lực quốc gia mạnh.
Thể chế kiến tạo là điều kiện để kinh tế tư nhân bứt phá
Để kinh tế tư nhân Việt Nam trở thành động lực chủ đạo, điều quan trọng nhất là phải tạo ra một môi trường kinh doanh an toàn, minh bạch, dễ dự đoán và có chi phí tuân thủ thấp. Doanh nghiệp cần được bảo vệ quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh, quyền cạnh tranh bình đẳng và quyền tiếp cận các nguồn lực hợp pháp như vốn, đất đai, công nghệ, dữ liệu, nhân lực và thị trường.
Nghị quyết 198/2025/QH15 đã mở ra một bước tiến quan trọng khi đưa ra các cơ chế, chính sách đặc biệt để hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân. Các chính sách về thuế, phí, lệ phí, tài chính, tín dụng, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nếu được triển khai đồng bộ sẽ tạo thêm xung lực mới cho cộng đồng doanh nghiệp.
Tuy nhiên, chính sách chỉ thật sự phát huy hiệu quả khi đi vào thực thi. Doanh nghiệp cần ít hội nghị hơn nhưng nhiều hành động cụ thể hơn; ít thủ tục hơn nhưng nhiều dịch vụ công hiệu quả hơn; ít rào cản hơn nhưng nhiều cơ hội tiếp cận thị trường hơn. Mục tiêu lớn nhất của cải cách thể chế là giải phóng sức sản xuất, khơi thông nguồn lực trong dân và làm cho người dân, doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư dài hạn.
Một nền hành chính phục vụ không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, mà còn tạo dựng niềm tin. Khi doanh nghiệp tin rằng chính sách ổn định, quyền lợi hợp pháp được bảo vệ và cạnh tranh được bảo đảm công bằng, họ sẽ dám đầu tư vào công nghệ, nhân lực, nhà máy, nghiên cứu phát triển và thương hiệu. Niềm tin vì vậy là một loại “hạ tầng mềm” rất quan trọng của tăng trưởng.
Kinh tế Tư nhân phải đi đầu trong đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh của quốc gia
Trong giai đoạn tới, tăng trưởng của Việt Nam không thể chỉ dựa vào mở rộng vốn đầu tư và lao động. Khi dân số bắt đầu già hóa, chi phí lao động tăng lên và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng khắt khe, kinh tế tư nhân phải đi đầu trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Doanh nghiệp tư nhân cần chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào “lấy công làm lãi” sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, tri thức và giá trị gia tăng. Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư mạnh hơn vào công nghệ, dữ liệu, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, quản trị rủi ro, tiêu chuẩn ESG, tiết kiệm năng lượng, kinh tế tuần hoàn và phát triển sản phẩm có thương hiệu.
Đổi mới sáng tạo không chỉ dành cho các doanh nghiệp công nghệ cao.
Một doanh nghiệp nông nghiệp biết sử dụng dữ liệu để quản lý vùng trồng, một doanh nghiệp logistics biết tối ưu tuyến vận tải, một doanh nghiệp sản xuất biết tự động hóa dây chuyền, một doanh nghiệp tài chính biết ứng dụng công nghệ để nâng chất lượng dịch vụ – tất cả đều là những biểu hiện thiết thực của đổi mới sáng tạo.
Khi hàng trăm nghìn doanh nghiệp cùng nâng cấp, năng suất chung của nền kinh tế sẽ tăng lên. Khi hàng triệu hộ kinh doanh từng bước chuyển đổi sang hoạt động minh bạch, có dữ liệu, có quản trị, có kết nối tài chính và thị trường, nền kinh tế sẽ có thêm một lực đẩy rất lớn từ khu vực dân doanh.
Xây dựng Đội ngũ Doanh nhân Kiến quốc
Một quốc gia hùng cường cần có đội ngũ doanh nhân hùng cường. Doanh nhân trong kỷ nguyên mới không chỉ là người kinh doanh giỏi, mà còn phải là người có khát vọng phụng sự đất nước, có văn hóa kinh doanh liêm chính, có năng lực quản trị hiện đại và có trách nhiệm với cộng đồng.
Doanh nhân Việt Nam cần được tôn vinh đúng mức như những người chiến sĩ trên mặt trận kinh tế. Nhưng đi cùng sự tôn vinh là yêu cầu cao hơn về chuẩn mực. Doanh nghiệp tư nhân muốn lớn mạnh bền vững phải minh bạch tài chính, thượng tôn pháp luật, cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ môi trường, chăm lo người lao động và xây dựng thương hiệu bằng chất lượng thật.
Sự phát triển của kinh tế tư nhân không nên được đo bằng số tài sản ngắn hạn, mà phải được đo bằng năng lực tạo giá trị lâu dài cho xã hội. Một doanh nghiệp thành công là doanh nghiệp tạo ra sản phẩm tốt, việc làm tốt, đóng góp ngân sách tốt, quản trị tốt và có khả năng vươn ra thị trường quốc tế.
Kết luận: Kinh tế tư nhân là chìa khóa mở cánh cửa thịnh vượng, hùng cường quốc gia
Từ chiến lược phát triển trong nước đến bài học thành công quốc tế, từ yêu cầu cải cách thể chế đến khát vọng vươn mình của dân tộc, tất cả đều dẫn đến một kết luận rõ ràng: Kinh tế tư nhân Việt Nam là chìa khóa và là động lực chủ đạo để đưa quốc gia phát triển thịnh vượng, hùng cường.
Nếu Nhà nước kiến tạo được một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, hiệu quả; nếu doanh nghiệp tư nhân dám đổi mới, dám đầu tư dài hạn, dám vươn ra thế giới; nếu nguồn lực trong dân được khơi thông và niềm tin thị trường được củng cố, Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra một chu kỳ phát triển mới với tốc độ nhanh hơn, chất lượng cao hơn và nền tảng bền vững hơn.
Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc không thể chỉ được viết bằng khẩu hiệu. Kỷ nguyên ấy phải được xây dựng bằng những doanh nghiệp mạnh, những doanh nhân lớn, những sản phẩm có giá trị, những thương hiệu Việt Nam có uy tín và một nền kinh tế có nội lực sâu rộng.
Khi kinh tế tư nhân phát triển đúng hướng, Việt Nam không chỉ có thêm tăng trưởng, mà còn có thêm năng lực tự chủ, thêm sức cạnh tranh, thêm việc làm chất lượng, thêm nguồn thu ngân sách và thêm niềm tin vào tương lai. Đó chính là con đường để đất nước tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thịnh vượng và hùng cường vào giữa thế kỷ XXI.
Saigon Ratings [08/06/2026]
Theo Thời báo Tài chính Việt Nam
