(Ông: Phùng Xuân Minh, Chủ Tịch HĐQT Phát Thịnh Group & Saigon Ratings).
Cơ chế phát hành trái phiếu sẽ có ý nghĩa lớn nhất khi nguồn vốn huy động được gắn với những tài sản hạ tầng có khả năng tạo ra giá trị kinh tế – xã hội dài hạn. Đối với TP.HCM, một thị trường trái phiếu đô thị phát triển có thể giúp tạo ra cầu nối giữa nguồn tiết kiệm dài hạn trong nền kinh tế và nhu cầu vốn dài hạn của Thành phố. Điều này đặc biệt quan trọng trong ba nhóm dự án.
Thứ nhất, là hạ tầng giao thông và đường sắt đô thị. Nghị quyết 09 đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 200 km đường sắt đô thị đến năm 2030. Đường sắt đô thị không chỉ giải quyết giao thông mà còn có khả năng tái cấu trúc không gian đô thị thông qua mô hình TOD. Luật Phát triển đô thị cũng tạo cơ sở cho phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng, lấy các điểm kết nối đường sắt làm trung tâm tập trung dân cư, thương mại, dịch vụ và văn phòng.
Thứ hai, là hạ tầng logistics, cảng biển và khu thương mại tự do. Luật tạo cơ sở phát triển khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, khu công nghệ cao và các mô hình kinh tế mới, qua đó tạo ra hệ sinh thái liên kết giữa sản xuất, thương mại, logistics và dịch vụ tài chính của TP.HCM.
Thứ ba, là hạ tầng xanh, số và đô thị thông minh. Một thành phố hướng đến tăng trưởng hai con số nhưng đồng thời đặt mục tiêu phát triển bền vững sẽ cần lượng vốn rất lớn cho giao thông công cộng, nước sạch, xử lý nước thải, năng lượng, hạ tầng số, chống ngập và thích ứng biến đổi khí hậu.
Trong những trường hợp này, việc huy động vốn thông qua thị trường trái phiếu có một lợi thế cơ bản: chi phí của tài sản hạ tầng có thể được phân bổ theo thời gian, phù hợp hơn với khoảng thời gian mà người dân và doanh nghiệp hưởng lợi từ tài sản đó. Tuy nhiên, đây cũng là nơi cần phân biệt rõ giữa “huy động vốn được” và “đầu tư hiệu quả”. Nếu nguồn vốn trái phiếu được đưa vào những dự án có suất đầu tư cao, kéo dài tiến độ, khả năng tạo nguồn thu thấp hoặc hiệu quả kinh tế – xã hội không tương xứng, nghĩa vụ trả nợ vẫn tồn tại trong nhiều năm sau đó.
TRUNG TÂM TÀI CHÍNH QUỐC TẾ TP.HCM: TỪ ĐỊA ĐIỂM GIAO DỊCH ĐẾN HẠ TẦNG HUY ĐỘNG VỐN
Việc Luật Phát triển đô thị đặt cơ chế phát hành trái phiếu trong mối liên hệ trực tiếp với Trung tâm tài chính quốc tế là một điểm rất đáng chú ý.
Theo Nghị quyết 222/2025/QH15 Quốc hội khóa 15, Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam là một hệ thống thống nhất được đặt tại TP.HCM và Đà Nẵng, với định hướng phát triển sản phẩm phù hợp với thế mạnh của từng địa điểm. Mục tiêu là hình thành một hệ sinh thái tài chính có khả năng kết nối với các trung tâm và thị trường tài chính quốc tế, thúc đẩy dòng vốn đầu tư vào Việt Nam.
Nghị định 323/2025/NĐ-CP của Chính phủ tiếp tục xác định Trung tâm tài chính quốc tế là một thực thể pháp lý thống nhất hoạt động tại hai địa điểm, trong đó địa điểm TP.HCM được định hướng phát triển hệ sinh thái tài chính toàn diện, gồm huy động vốn, đầu tư, thanh toán, phát hành và giao dịch sản phẩm tài chính, quản lý tài sản, fintech và tài chính xanh.
Luật Phát triển đô thị tiếp tục mở rộng kết nối này. Thẩm quyền quy định điều kiện, trình tự, thủ tục cấp phép thành lập ngân hàng có hoạt động ngân hàng đầu tư và phát hành sản phẩm tài chính quốc tế tại Trung tâm được giao cho HĐND Thành phố, trên cơ sở có ý kiến của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Thành viên Trung tâm cũng được cung cấp dịch vụ tài chính và dịch vụ hỗ trợ cho các tổ chức trong nước để giao dịch và thu hút vốn quốc tế, trên cơ sở tuân thủ các yêu cầu về ngoại hối, phòng chống rửa tiền và quản lý nợ công của Chính phủ.
Điều này mở ra một cách nhìn rộng hơn về vai trò của VIFC-HCMC. Một Trung tâm tài chính quốc tế thành công không nên chỉ được đo bằng số lượng ngân hàng, công ty quản lý quỹ hay định chế tài chính đặt văn phòng tại đây. Giá trị lớn hơn là khả năng Trung tâm trở thành hạ tầng trung gian tài chính giúp kết nối những nhu cầu vốn của Việt Nam với các nguồn vốn trong nước và quốc tế.
Trong cấu trúc đó, nhu cầu vốn của TP.HCM cho hạ tầng đô thị chính là một nguồn “tài sản đầu tư” tiềm năng. Nếu Thành phố hình thành được các dự án có hồ sơ tài chính minh bạch, khung pháp lý rõ ràng và khả năng trả nợ đáng tin cậy, VIFC-HCMC có thể đóng vai trò kết nối các dự án đó với các ngân hàng đầu tư, nhà quản lý tài sản, quỹ đầu tư và các định chế tài chính.
CƠ HỘI HUY ĐỘNG VỐN PHẢI ĐI CÙNG KỶ LUẬT TÀI KHÓA VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO
Từ góc độ của một tổ chức Xếp hạng tín nhiệm độc lập, Saigon Ratings cho rằng, việc mở rộng thẩm quyền vay và phát hành trái phiếu của một chính quyền đô thị luôn có hai mặt. Một mặt, góp phần nậng cao năng lực huy động vốn tốt hơn giúp Thành phố không phải trì hoãn những dự án hạ tầng có ý nghĩa chiến lược chỉ vì nguồn ngân sách tại một thời điểm chưa đủ lớn. Mặt khác, khi dư nợ tăng lên, thì trách nhiệm đảm bảo thực hiện các nghĩa vụ trả nợ đầy đủ, đúng hạn trong tương lai cũng tăng theo.
Do đó, giai đoạn tiếp theo không chỉ cần văn bản hướng dẫn “được phát hành như thế nào”, mà còn cần một hệ thống quản trị rủi ro đủ mạnh. Theo góc nhìn phân tích tín nhiệm, ít nhất bảy vấn đề cần được đặc biệt chú trọng:
Khả năng trả nợ: Nghĩa vụ nợ gốc và lãi phải được đặt trong tương quan với nguồn thu ngân sách ổn định, dòng tiền dự án và nghĩa vụ chi tiêu thiết yếu của Thành phố. Cơ cấu kỳ hạn: Thời hạn của nguồn vốn cần tương thích với vòng đời của tài sản được đầu tư, hạn chế áp lực đáo hạn tập trung trong một số năm. Rủi ro lãi suất và tỷ giá: Nếu huy động từ tổ chức nước ngoài hoặc phát hành sản phẩm liên quan đến ngoại tệ, Thành phố cần có cơ chế quản trị biến động tỷ giá và chi phí vốn. Chất lượng dự án: Dự án được tài trợ bằng nợ phải có hồ sơ kinh tế & tài chính rõ ràng, tổng mức đầu tư hợp lý và cơ chế giám sát hiệu quả.
Đồng thời, ghĩa vụ nợ tiềm ẩn: Các dự án PPP, bảo lãnh, cam kết hỗ trợ hoặc nghĩa vụ phát sinh từ doanh nghiệp/khu vực công liên quan cần được theo dõi đầy đủ, thay vì chỉ nhìn vào dư nợ trực tiếp. Minh bạch và công bố thông tin: nhà đầu tư cần được cung cấp thường xuyên các thông tin về ngân sách, dư nợ, nghĩa vụ trả nợ, tiến độ dự án và tình hình sử dụng vốn.
TỪ “ĐƯỢC QUYỀN PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU” ĐẾN “HUY ĐỘNG ĐƯỢC VỐN VỚI CHI PHÍ HỢP LÝ”
Luật Phát triển đô thị mở ra một không gian thể chế rộng hơn cho TP.HCM, nhưng giá trị thực sự của Luật sẽ chỉ được kiểm chứng trong quá trình triển khai. Đối với thị trường trái phiếu, điều quan trọng nhất không phải là số lượng công cụ tài chính được phép phát hành mà là chất lượng tín dụng đứng phía sau từng công cụ nợ đó.
Hai trái phiếu có cùng kỳ hạn không nhất thiết có cùng lãi suất. Nhà đầu tư sẽ định giá dựa trên khả năng trả nợ của tổ chức phát hành, chất lượng tài sản được tài trợ, mức độ minh bạch, khuôn khổ pháp lý, rủi ro dự án, thanh khoản thị trường và triển vọng kinh tế – tài khóa của Thành phố. Với quy mô kinh tế khoảng 123 tỷ USD, đóng góp khoảng 23,5% GDP cả nước và hơn một phần ba tổng thu ngân sách quốc gia theo số liệu được công bố tại Đại hội Đảng bộ TP.HCM năm 2025, Thành phố sở hữu một nền tảng kinh tế và tài khóa đáng kể để phát triển thị trường vốn đô thị.
Đồng thời, mục tiêu tăng trưởng GRDP 10–11%/năm đến năm 2030, đầu tư xã hội tương đương 35–40% GRDP và những dự án hạ tầng quy mô lớn cho thấy nhu cầu vốn trung, dài hạn của Thành phố sẽ tiếp tục gia tăng mạnh. Trong bối cảnh đó, Luật Phát triển đô thị có thể tạo ra một bước chuyển quan trọng: Từ tư duy “phân bổ nguồn vốn” sang tư duy “huy động và quản trị hiệu quả nguồn vốn đầu tư trung và dài hạn”.
Nhưng đây cũng là sự chuyển đổi đòi hỏi năng lực cao hơn nhiều. TP.HCM sẽ cần hình thành một hệ thống quản trị nợ hiện đại; xây dựng đường cong lợi suất và lịch sử phát hành đủ tin cậy; chuẩn hóa công bố thông tin; nâng cao chất lượng quản trị dự án; đồng thời phát triển quan hệ lâu dài với các nhà đầu tư tổ chức.
Đặc biệt, khi Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM được phát triển song song, Thành phố có cơ hội từng bước đưa nhu cầu huy động vốn đô thị vào một hệ sinh thái tài chính có quy mô và tiêu chuẩn cao hơn. Đây có thể là điểm giao nhau của ba chiến lược lớn: Chiến lược phát triển TP.HCM – chiến lược phát triển hạ tầng – chiến lược xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam.
Saigon Ratings. [09:30 am, 26/08/2026]
