NHÓM CHUYÊN VIÊN PHÂN TÍCH.
(Ông) Nguyễn Đức Phú, MSc
(Ông) Bùi Văn Long, MSc
(Bà) Nguyễn Kim Chi, CFA
Theo phân tích của Saigon Ratings, ngành sản xuất ô tô toàn cầu trong giai đoạn 2025–2026 đang bước vào một chu kỳ điều chỉnh mới khi phải đối mặt đồng thời với nhiều áp lực vĩ mô, công nghệ và địa chính trị. Dù vậy, quy mô thị trường vẫn duy trì đà phục hồi sau giai đoạn gián đoạn chuỗi cung ứng do đại dịch.
Ngành ô tô toàn cầu: phục hồi nhưng tăng trưởng chậm
Theo đánh giá của S&P Global Mobility, tổng doanh số xe toàn cầu năm 2025 ước đạt khoảng 91,7 triệu xe, lần đầu tiên vượt mức trước đại dịch năm 2019. Tuy nhiên, mức tăng này chủ yếu phản ánh quá trình phục hồi chu kỳ sau giai đoạn thiếu hụt nguồn cung 2020–2022 hơn là sự khởi đầu của một chu kỳ tăng trưởng mới.
Trong năm 2025, môi trường kinh doanh của ngành chịu tác động mạnh từ các yếu tố địa chính trị và chính sách thương mại. Thuế quan mới của Mỹ cùng căng thẳng thương mại gia tăng đã làm tăng chi phí sản xuất và gây thêm áp lực lên chuỗi cung ứng toàn cầu vốn còn mong manh sau đại dịch. Đồng thời, việc chấm dứt các ưu đãi từ Đạo luật Giảm lạm phát (IRA) khiến nhu cầu xe điện chạy pin (BEV) tại Bắc Mỹ suy yếu rõ rệt.
Tại châu Âu, ngành ô tô đối mặt với những thách thức tương tự khi tiến độ tuân thủ các tiêu chuẩn khí thải CO₂ bị chậm lại và xe giá rẻ nhập khẩu từ Trung Quốc gia tăng nhanh chóng, làm gia tăng cạnh tranh và ảnh hưởng đến sản xuất nội địa. Điều này khiến cấu trúc tăng trưởng của thị trường toàn cầu trở nên phân hóa rõ rệt giữa các khu vực.
Bên cạnh đó, chuỗi cung ứng tiếp tục đối mặt rủi ro khi tình trạng thiếu hụt chip bán dẫn, đặc biệt là bộ nhớ DRAM, quay trở lại vào cuối năm 2025. Nhu cầu mạnh từ các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo khiến các nhà sản xuất chip ưu tiên nguồn cung cho lĩnh vực có biên lợi nhuận cao hơn, đặt ngành ô tô vào vị thế bất lợi. Giá DRAM tăng nhanh buộc các hãng xe phải chuẩn bị chuyển đổi sang công nghệ bộ nhớ LPDDR5 trước năm 2028. Ngoài ra, sự phụ thuộc lớn vào Trung Quốc đối với các vật liệu đất hiếm – yếu tố quan trọng trong sản xuất động cơ điện – tiếp tục làm gia tăng rủi ro chuỗi cung ứng.
Quá trình điện hóa của ngành cũng ghi nhận dấu hiệu giảm tốc trong năm 2025 khi tốc độ tăng trưởng doanh số xe điện thuần pin tại nhiều thị trường lớn thấp hơn giai đoạn trước. Nguyên nhân đến từ áp lực chi phí trong môi trường lãi suất cao, hạ tầng sạc chưa phát triển đồng bộ và sự bất định về chính sách hỗ trợ. Điều này tạo áp lực tài chính đáng kể đối với nhiều nhà sản xuất, đặc biệt tại châu Âu.
Dù vậy, một số doanh nghiệp vẫn duy trì hiệu quả vượt trội nhờ chiến lược linh hoạt. Điển hình là Toyota khi không theo đuổi chiến lược “all-in” vào xe điện mà tập trung vào dòng xe hybrid, đồng thời đầu tư vào công nghệ pin thế hệ mới. Doanh số hybrid của hãng tăng mạnh giúp duy trì biên lợi nhuận cao so với nhiều nhà sản xuất khác.
Bên cạnh xu hướng điện hóa, ngành ô tô đang chứng kiến sự nổi lên của Software-Defined Vehicle (SDV) và các dịch vụ kết nối. Các nhà sản xuất tiên phong đã bắt đầu tạo nguồn thu đáng kể từ các dịch vụ phần mềm, tính năng hỗ trợ lái nâng cao (ADAS) và các dịch vụ kỹ thuật số trên xe.
Triển vọng ngành ô tô thế giới năm 2026
Bước sang năm 2026, tăng trưởng toàn cầu được dự báo sẽ ở mức rất thấp. S&P Global Mobility ước tính doanh số xe toàn cầu đạt khoảng 91,86 triệu xe, chỉ tăng khoảng 0,2% so với năm trước. Điều này cho thấy ngành đang bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm do ảnh hưởng kéo dài của thuế quan, chi phí sản xuất cao và sự điều chỉnh nhu cầu xe điện.
Trong bối cảnh đó, xe hybrid được xem như một giải pháp trung gian hợp lý trong khi hạ tầng và chính sách cho xe điện vẫn chưa hoàn thiện. Song song với đó, việc đảm bảo an ninh chuỗi cung ứng pin và vật liệu chiến lược trở thành ưu tiên hàng đầu của các nhà sản xuất.
Ngoài ra, ngành cũng tiếp tục chứng kiến sự phát triển của các công nghệ mới như hệ thống điều khiển by-wire, kiến trúc điện – điện tử tập trung và vật liệu nhẹ như thép siêu bền, magnesium hay composite sợi carbon nhằm giảm trọng lượng xe và cải thiện hiệu suất. Nội thất xe ngày càng được chú trọng với mục tiêu nâng cao trải nghiệm người dùng và tích hợp công nghệ thông minh.
Thị trường ô tô Việt Nam: tăng trưởng mạnh nhờ điện hóa
Tại Việt Nam, năm 2025 ghi nhận sự mở rộng mạnh của thị trường khi tổng tiêu thụ đạt hơn 604.000 xe, tăng trên 22% so với năm 2024 và vượt mức đỉnh trước đó của năm 2022. Động lực chính đến từ sự phục hồi của cầu tiêu dùng, lãi suất vay mua xe duy trì ở mức thấp và sự bùng nổ của các dòng xe điện hóa.
Trong cơ cấu nguồn cung, xe lắp ráp trong nước đạt hơn 391.000 xe, chiếm khoảng 65% tổng thị trường, trong khi xe nhập khẩu đạt hơn 212.000 xe. Indonesia và Thái Lan tiếp tục là nguồn cung chính, song Trung Quốc đã vươn lên trở thành đối tác có kim ngạch xuất khẩu ô tô lớn nhất vào Việt Nam trong năm 2025.
Đáng chú ý, thị trường đang chứng kiến sự gia tăng nhanh của các thương hiệu xe điện và xe công nghệ từ Trung Quốc như BYD, Geely hay Lynk & Co. Đồng thời, nhiều doanh nghiệp trong nước cũng đẩy mạnh hợp tác sản xuất với các hãng xe quốc tế nhằm tận dụng xu hướng điện hóa. Các dự án liên doanh sản xuất ô tô và pin giữa doanh nghiệp Việt Nam với các đối tác nước ngoài dự kiến sẽ đi vào hoạt động từ năm 2026.
Xu hướng điện hóa tiếp tục là điểm nổi bật của thị trường khi VinFast bàn giao hơn 175.000 xe điện trong năm 2025, trở thành động lực tăng trưởng chính của ngành. Trong khi đó, doanh số xe hybrid tại khối doanh nghiệp VAMA cũng tăng mạnh, cho thấy nhu cầu đối với các phương tiện tiết kiệm nhiên liệu đang gia tăng.
Triển vọng ngành ô tô Việt Nam năm 2026
Theo Saigon Ratings, thị trường ô tô Việt Nam năm 2026 nhiều khả năng tiếp tục duy trì đà tăng trưởng nhờ sự mở rộng của phân khúc xe điện và hybrid. Chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt mới đối với xe hybrid, có hiệu lực từ đầu năm 2026, được kỳ vọng sẽ giúp thu hẹp khoảng cách giá giữa xe hybrid và xe động cơ đốt trong.
Bên cạnh đó, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến tổng chi phí sở hữu (TCO) thay vì chỉ chú trọng thương hiệu. Các yếu tố như chi phí nhiên liệu, chi phí bảo dưỡng và giá trị bán lại đang trở thành tiêu chí quan trọng trong quyết định mua xe.
Sự phát triển của hạ tầng sạc cũng đóng vai trò then chốt trong quá trình điện hóa. Việc xã hội hóa đầu tư trạm sạc và chuẩn hóa cổng sạc được kỳ vọng sẽ giúp tháo gỡ những rào cản đối với xe điện, đặc biệt tại các đô thị ngoài các trung tâm lớn.
Trong bối cảnh đó, thị trường ô tô Việt Nam được dự báo sẽ bước vào giai đoạn cạnh tranh mạnh mẽ hơn, xoay quanh ba yếu tố chính gồm giá bán, tốc độ điện hóa sản phẩm và sự gia nhập của các thương hiệu mới. Những doanh nghiệp có năng lực sản xuất nội địa, kiểm soát tốt chuỗi cung ứng và phát triển danh mục xe điện phù hợp sẽ có lợi thế lớn trong chu kỳ tăng trưởng mới của ngành.
Báo cáo cập nhật hoạt động kinh doanh ngành sản xuất ô tô
Saigon Ratings [05/03/2026 16:15]
