(Ông): Phùng Xuân Minh. [ Chủ Tịch HĐQT PT Group & Saigon Ratings].
Kinh tế Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ đan xen cùng không ít khó khăn, thách thức. Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh cải cách thể chế, phát triển hạ tầng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng, cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Kết quả kinh tế 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy nền kinh tế duy trì được đà tăng trưởng tương đối tích cực. Tổng sản phẩm trong nước tăng 8,18% so với cùng kỳ năm trước; trong đó, quý I tăng 7,94% và quý II tăng 8,39%. Đây là nền tảng thuận lợi để Việt Nam tiếp tục thúc đẩy các động lực tăng trưởng trong những tháng cuối năm.
Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế cao không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều phục hồi đồng đều. Chi phí đầu vào, biến động giá năng lượng, tỷ giá, lãi suất, yêu cầu về vốn, áp lực cạnh tranh và sự thay đổi nhanh chóng của thị trường đang buộc doanh nghiệp phải nâng cao sức chống chịu, chủ động đổi mới và tìm kiếm những động lực phát triển mới.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động nhanh, khó lường, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước cả những sức ép lớn lẫn cơ hội phát triển mới. Chi phí vốn, biến động thị trường, yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng cao đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao sức chống chịu, đổi mới quản trị, củng cố năng lực tài chính và chủ động thích ứng. Phần thứ nhất của bài viết tập trung phân tích những khó khăn, thách thức mà doanh nghiệp đang đối mặt, đồng thời làm rõ các cơ hội từ đầu tư, thương mại, dòng vốn FDI, khoa học công nghệ và sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trên nền tảng đó, Phần thứ hai mở rộng góc nhìn về vị trí của doanh nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Nội dung tập trung vào yêu cầu chủ động hội nhập quốc tế, tăng cường hợp tác với khu vực FDI, nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu và phát huy vai trò của doanh nghiệp dân tộc đối với sự phát triển đất nước. Với bản lĩnh, khát vọng đổi mới và trách nhiệm xã hội, doanh nghiệp Việt Nam có thể trở thành lực lượng nòng cốt, góp phần xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, có năng lực cạnh tranh cao và phát triển bền vững.
Nền kinh tế mở ra nhiều cơ hội phát triển cho doanh nghiệp
Một trong những tín hiệu tích cực là dòng vốn đầu tư tiếp tục được mở rộng. Tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội trong 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 1.807,8 nghìn tỷ đồng, tăng 12,9% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đến ngày 30/6/2026 đạt khoảng 34,65 tỷ USD, tăng 61%; vốn đầu tư nước ngoài thực hiện đạt khoảng 13 tỷ USD, tăng 11,2%.
Dòng vốn này không chỉ bổ sung nguồn lực cho nền kinh tế mà còn tạo ra cơ hội hợp tác, chuyển giao công nghệ và tham gia chuỗi cung ứng cho doanh nghiệp trong nước. Các lĩnh vực như công nghiệp chế biến, chế tạo, bán dẫn, điện tử, logistics, năng lượng sạch, trung tâm dữ liệu và công nghiệp hỗ trợ được kỳ vọng tiếp tục thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư quốc tế.
Hoạt động xuất nhập khẩu cũng duy trì tốc độ tăng trưởng mạnh. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng trị giá xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt khoảng 266,51 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy khả năng thích ứng của khu vực sản xuất, xuất khẩu và những lợi thế mà Việt Nam đang có trong quá trình dịch chuyển, tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bên cạnh đó, chỉ số Nhà quản trị mua hàng ngành sản xuất Việt Nam đạt 51,8 điểm trong tháng 6/2026. Mặc dù giảm so với 52,8 điểm của tháng 5, chỉ số này vẫn nằm trên ngưỡng 50 điểm, phản ánh điều kiện kinh doanh của ngành sản xuất tiếp tục được cải thiện.
Những kết quả trên cho thấy cơ hội phát triển vẫn đang hiện hữu. Vấn đề quan trọng là doanh nghiệp có đủ năng lực, sự chủ động và quyết tâm để nắm bắt các cơ hội đó hay không.
Khó khăn và thách thức vẫn hiện hữu
Cùng với những tín hiệu thuận lợi, doanh nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều áp lực từ bên ngoài lẫn những hạn chế nội tại.
Trước hết, thị trường quốc tế tiếp tục có nhiều yếu tố khó dự báo. Biến động địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng, giá dầu, chi phí vận tải và xu hướng bảo hộ thương mại có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nguyên liệu đầu vào, thời gian giao hàng và sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.
Các tiêu chuẩn về môi trường, phát thải carbon, lao động, truy xuất nguồn gốc và quản trị chuỗi cung ứng ngày càng được siết chặt. Doanh nghiệp không còn có thể chỉ cạnh tranh bằng giá nhân công thấp hoặc năng lực gia công, mà phải đáp ứng những yêu cầu cao hơn về công nghệ, chất lượng, minh bạch và phát triển bền vững.
Trong nước, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn về vốn, dòng tiền, tài sản bảo đảm và khả năng tiếp cận các nguồn vốn trung, dài hạn. Mô hình quản trị của một bộ phận doanh nghiệp chưa theo kịp tốc độ phát triển của thị trường. Năng suất lao động, trình độ công nghệ, chất lượng nhân lực và năng lực nghiên cứu, phát triển sản phẩm còn hạn chế.
Đây không chỉ là những khó khăn mang tính ngắn hạn mà còn là các điểm nghẽn có thể ảnh hưởng lâu dài đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp phải chủ động nâng cao sức chống chịu
Để vượt qua giai đoạn nhiều biến động, doanh nghiệp cần xây dựng năng lực quản trị rủi ro trên cơ sở các kịch bản cụ thể. Các rủi ro về dòng tiền, lãi suất, tỷ giá, giá nguyên liệu, thị trường đầu ra và chuỗi cung ứng cần được nhận diện sớm, lượng hóa và phân công trách nhiệm quản lý rõ ràng.
Doanh nghiệp cần kiểm soát chặt chi phí nhưng không nên cắt giảm một cách cơ học các khoản đầu tư tạo ra năng lực phát triển dài hạn. Những lĩnh vực như công nghệ, dữ liệu, đào tạo nhân lực, nghiên cứu thị trường, quản trị tài chính và phát triển sản phẩm cần tiếp tục được ưu tiên.
Cùng với đó, việc xây dựng một cơ cấu tài chính an toàn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Doanh nghiệp cần cân đối hợp lý giữa vốn chủ sở hữu và vốn vay, hạn chế sử dụng nguồn vốn ngắn hạn cho các dự án dài hạn, nâng cao chất lượng báo cáo tài chính và duy trì khả năng thanh toán.
Đối với doanh nghiệp có nhu cầu huy động vốn qua thị trường trái phiếu, việc minh bạch thông tin, tuân thủ nghĩa vụ với nhà đầu tư và chủ động thực hiện xếp hạng tín nhiệm sẽ góp phần nâng cao uy tín, mở rộng khả năng tiếp cận vốn và giảm sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng.
Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là yêu cầu sống còn
Chuyển đổi số không còn là sự lựa chọn mang tính phong trào mà đã trở thành điều kiện để doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc ứng dụng công nghệ vào quản trị sản xuất, bán hàng, chăm sóc khách hàng, kế toán, tài chính và quản lý chuỗi cung ứng có thể giúp giảm chi phí, hạn chế sai sót và cải thiện tốc độ ra quyết định.
Tuy nhiên, chuyển đổi số phải bắt đầu từ nhu cầu thực tế, quy trình vận hành và chiến lược phát triển của doanh nghiệp. Đầu tư công nghệ nhưng không thay đổi tư duy quản trị và kỹ năng của đội ngũ sẽ khó tạo ra hiệu quả như mong muốn.
Song song với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh đang trở thành một yêu cầu ngày càng cấp thiết. Doanh nghiệp cần chủ động tiết kiệm năng lượng, sử dụng nguyên liệu hiệu quả, giảm phát thải, cải tiến bao bì, phát triển kinh tế tuần hoàn và từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu môi trường.
Việc đáp ứng các tiêu chuẩn xanh không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì thị trường xuất khẩu mà còn mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn xanh, các nhà đầu tư có trách nhiệm và những phân khúc khách hàng có giá trị cao hơn.
Chủ động tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị
Dòng vốn FDI tăng mạnh là cơ hội lớn, nhưng cơ hội chỉ tạo ra giá trị thực sự khi doanh nghiệp Việt Nam có đủ năng lực trở thành nhà cung cấp cho các tập đoàn quốc tế.
Doanh nghiệp cần đầu tư nâng cao tiêu chuẩn sản xuất, chất lượng sản phẩm, năng lực giao hàng và hệ thống quản lý. Đồng thời, cần chủ động tìm kiếm đối tác, tham gia các chương trình kết nối cung cầu, xây dựng hồ sơ năng lực bằng nhiều ngôn ngữ và từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Thay vì chỉ cung cấp những sản phẩm có giá trị gia tăng thấp, doanh nghiệp cần hướng đến tham gia vào các khâu thiết kế, nghiên cứu, phát triển, dịch vụ kỹ thuật, logistics và phân phối. Đây là con đường giúp nâng cao tỷ lệ giá trị được giữ lại trong nước và giảm phụ thuộc vào hoạt động gia công đơn thuần.
Phát huy tinh thần doanh nhân trong kỷ nguyên vươn mình
Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc đặt ra kỳ vọng lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp. Doanh nhân Việt Nam không chỉ là người tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh mà còn là lực lượng trực tiếp chuyển hóa các chủ trương, chính sách và cơ hội phát triển thành sản phẩm, dịch vụ, việc làm và giá trị mới cho xã hội.
Để thực hiện được vai trò đó, doanh nghiệp cần nuôi dưỡng tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm. Sự chủ động, minh bạch, tuân thủ pháp luật và khát vọng xây dựng thương hiệu Việt Nam phải trở thành nền tảng của văn hóa doanh nghiệp.
Những khó khăn hiện nay là phép thử đối với năng lực quản trị và sức bền của từng doanh nghiệp. Nhưng đây cũng là thời điểm để doanh nghiệp tái cấu trúc, loại bỏ những mô hình kém hiệu quả, nâng cao chất lượng nguồn lực và xác lập một hướng đi dài hạn hơn.
Với quyết tâm đổi mới, năng lực thích ứng và tinh thần đồng hành cùng sự phát triển của đất nước, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể vượt qua khó khăn, tận dụng những cơ hội mới và đóng góp xứng đáng vào hành trình đưa Việt Nam phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
