Saigon Ratings. [13:57 – 05/11/2026]
Minh bạch thông tin, nâng cao năng lực đánh giá rủi ro và phát huy vai trò của xếp hạng tín nhiệm độc lập là những nền tảng quan trọng để phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam theo hướng an toàn, hiệu quả và bền vững.
1. Phát triển thị trường trái phiếu phải gắn với nâng cao chất lượng tín dụng
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong quá trình phát triển thị trường vốn Việt Nam, góp phần đa dạng hóa các kênh huy động nguồn lực tài chính trung và dài hạn, giảm dần sự phụ thuộc của nền kinh tế vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng.
Tuy nhiên, sự phát triển bền vững của thị trường trái phiếu không chỉ được đánh giá thông qua quy mô phát hành hay tốc độ tăng trưởng dư nợ, mà quan trọng hơn là chất lượng tín dụng của các tổ chức phát hành, khả năng thực hiện nghĩa vụ nợ và mức độ minh bạch của thị trường.
Theo số liệu của Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA) được tổng hợp trong tháng 10/2026, lũy kế 9 tháng đầu năm 2026, tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp đạt khoảng 436.827 tỷ đồng, trong đó phát hành riêng lẻ chiếm khoảng 86,73%.
Những số liệu này phản ánh sự phục hồi của hoạt động huy động vốn qua kênh trái phiếu doanh nghiệp. Tuy nhiên, cơ cấu phát hành vẫn tập trung đáng kể vào nhóm ngân hàng và bất động sản, cho thấy yêu cầu tiếp tục đa dạng hóa tổ chức phát hành, nâng cao chất lượng tín dụng và cải thiện khả năng tiếp cận thị trường vốn của các doanh nghiệp thuộc những ngành kinh tế khác.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô thị trường, mà còn phải từng bước chuyển từ phát triển dựa trên số lượng phát hành sang phát triển dựa trên chất lượng tín dụng, hiệu quả sử dụng vốn và năng lực quản trị rủi ro.
Đây chính là điều kiện nền tảng để thị trường trái phiếu doanh nghiệp thực sự trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn ổn định cho nền kinh tế.
2. Hoàn thiện thể chế và tăng cường minh bạch để củng cố niềm tin thị trường
Việc tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đối với thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng trong quá trình tái cấu trúc hệ thống tài chính, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.
Tại phiên thảo luận của Quốc hội ngày 28/10/2026 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, các vấn đề liên quan đến minh bạch thông tin, trách nhiệm của tổ chức trung gian, kiểm soát xung đột lợi ích và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư tiếp tục được quan tâm.
Đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, những yêu cầu này cần được xem xét trong mối quan hệ giữa ba yếu tố: chất lượng tổ chức phát hành, hiệu quả giám sát thị trường và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư.
Theo quan điểm của Ông Phùng Xuân Minh, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Phát Thịnh Group & Saigon Ratings, việc hoàn thiện thể chế thị trường vốn không chỉ nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp huy động vốn, mà còn phải bảo đảm nguồn vốn được phân bổ minh bạch, sử dụng hiệu quả và phù hợp với năng lực thực hiện nghĩa vụ tài chính của tổ chức phát hành.
Từ góc độ phân tích Xếp hạng tín nhiệm, một thị trường trái phiếu phát triển lành mạnh cần bảo đảm khả năng phân biệt chất lượng tín dụng giữa các doanh nghiệp, qua đó hình thành cơ chế định giá rủi ro phù hợp.
Những doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, quản trị minh bạch, dòng tiền ổn định và năng lực trả nợ tốt cần có điều kiện tiếp cận nguồn vốn với chi phí tương xứng với mức độ rủi ro tín dụng.
Ngược lại, những doanh nghiệp có mức độ đòn bẩy tài chính cao, dòng tiền thiếu ổn định hoặc khả năng thực hiện nghĩa vụ nợ còn hạn chế cần được thị trường nhận diện và định giá rủi ro một cách đầy đủ.
Minh bạch không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp luật, mà còn là nền tảng hình thành kỷ luật thị trường và nâng cao hiệu quả phân bổ vốn.
3. Chuyển trọng tâm từ công bố thông tin sang đánh giá thực chất năng lực trả nợ
Một trong những yêu cầu quan trọng đối với quá trình nâng cao chất lượng thị trường trái phiếu doanh nghiệp là chuyển từ tư duy công bố thông tin mang tính tuân thủ sang cung cấp thông tin có giá trị thực chất đối với hoạt động phân tích và đánh giá rủi ro tín dụng.
Đối với nhà đầu tư, vấn đề cốt lõi không chỉ là doanh nghiệp có đủ điều kiện phát hành trái phiếu, mà quan trọng hơn là khả năng tạo lập dòng tiền để thực hiện nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi trong suốt thời hạn trái phiếu.
Theo Bà Nguyễn Thu Bình, Giám đốc Quản trị rủi ro Công ty CP Quản lý Quỹ PVI (PVIAM), nhà đầu tư cần quan tâm đến nguồn tiền trả nợ, khả năng thực hiện nghĩa vụ tài chính khi điều kiện kinh doanh thay đổi và mức lợi suất có tương xứng với rủi ro tín dụng hay không.
Từ góc độ phân tích tín nhiệm, năng lực trả nợ của tổ chức phát hành cần được đánh giá toàn diện trên nhiều phương diện:
- Năng lực tài chính: Cơ cấu nguồn vốn, mức độ đòn bẩy tài chính, khả năng thanh toán và mức độ phụ thuộc vào nguồn vốn vay.
- Khả năng tạo lập dòng tiền: Chất lượng dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, khả năng chuyển đổi lợi nhuận thành tiền và mức độ ổn định của nguồn trả nợ.
- Rủi ro thanh khoản và tái cấp vốn: Cơ cấu kỳ hạn nợ, áp lực đáo hạn và khả năng huy động nguồn vốn thay thế.
- Chất lượng quản trị doanh nghiệp: Năng lực điều hành, tính minh bạch, cơ chế kiểm soát nội bộ và mức độ tuân thủ các cam kết tài chính.
- Khả năng chống chịu rủi ro: Mức độ nhạy cảm trước biến động lãi suất, thị trường, môi trường kinh doanh và những thay đổi bất lợi của nền kinh tế.
Việc đánh giá đầy đủ những yếu tố này giúp nhà đầu tư nhận diện rõ hơn sự khác biệt về chất lượng tín dụng giữa các tổ chức phát hành.
Đồng thời, đây cũng là cơ sở quan trọng để thị trường từng bước hình thành cơ chế định giá trái phiếu dựa trên mức độ rủi ro, thay vì chủ yếu dựa vào lợi suất chào bán hoặc các yếu tố bảo đảm mang tính hình thức.
4. Phát huy vai trò của Xếp hạng tín nhiệm độc lập trong phát triển thị trường vốn
Trong quá trình phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp, xếp hạng tín nhiệm độc lập có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ nhận diện, phân loại và lượng hóa tương đối mức độ rủi ro tín dụng của các tổ chức phát hành và công cụ nợ.
Thông qua phương pháp phân tích có hệ thống, hoạt động xếp hạng tín nhiệm giúp cung cấp góc nhìn độc lập về năng lực thực hiện nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp, trên cơ sở đánh giá tổng hợp các yếu tố kinh doanh, tài chính, quản trị và triển vọng hoạt động.
Đối với doanh nghiệp, xếp hạng tín nhiệm không chỉ phục vụ hoạt động huy động vốn mà còn tạo động lực cải thiện chất lượng quản trị tài chính, nâng cao tính minh bạch và xây dựng uy tín trên thị trường.
Đối với nhà đầu tư, kết quả xếp hạng tín nhiệm là một nguồn thông tin tham khảo quan trọng, hỗ trợ quá trình phân tích rủi ro, lựa chọn danh mục đầu tư và xác định mức lợi suất phù hợp.
Đối với thị trường vốn, sự phát triển của hoạt động xếp hạng tín nhiệm độc lập góp phần thu hẹp bất cân xứng thông tin, nâng cao khả năng phân biệt rủi ro giữa các tổ chức phát hành và hỗ trợ hình thành mặt bằng định giá vốn hợp lý hơn.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng Xếp hạng tín nhiệm là ý kiến đánh giá về rủi ro tín dụng, không phải sự bảo đảm về khả năng trả nợ, cũng không thay thế trách nhiệm thẩm định và quyết định đầu tư của nhà đầu tư.
Từ định hướng phát triển thị trường vốn Việt Nam, Saigon Ratings cho rằng việc thúc đẩy văn hóa tín nhiệm cần được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với quá trình chuẩn hóa thông tin, nâng cao quản trị doanh nghiệp và hoàn thiện cơ chế giám sát thị trường.
Đây là những điều kiện quan trọng để chuyển từ hoạt động huy động vốn dựa nhiều vào quan hệ tín dụng và tài sản bảo đảm sang mô hình huy động vốn ngày càng chú trọng năng lực tín dụng, tính minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính.
