C. THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU
1. Kết quả nổi bật của thị trường trái phiếu
Thị trường trái phiếu tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong huy động nguồn vốn trung và dài hạn, góp phần đáp ứng nhu cầu đầu tư phát triển của Chính phủ và khu vực doanh nghiệp. Trong đó, thị trường trái phiếu Chính phủ tiếp tục thực hiện chức năng huy động vốn cho ngân sách, đầu tư công và hình thành đường cong lợi suất tham chiếu; thị trường trái phiếu doanh nghiệp từng bước khôi phục hoạt động phát hành trong bối cảnh nhu cầu vốn sản xuất, kinh doanh gia tăng.
Đối với trái phiếu doanh nghiệp, sự phục hồi diễn ra theo hướng phân hóa giữa các tổ chức phát hành. Những doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, dòng tiền ổn định, lịch sử thanh toán tốt và mức độ minh bạch thông tin cao, thường có điều kiện thuận lợi hơn khi tiếp cận thị trường vốn. Ngược lại, các doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy tài chính lớn, phụ thuộc vào nguồn vốn vay hoặc có khả năng tạo dòng tiền hạn chế tiếp tục đối diện khó khăn trong huy động vốn và thực hiện nghĩa vụ nợ. Sự phân hóa này phản ánh xu hướng thị trường từng bước chuyển từ tăng trưởng quy mô phát hành sang chú trọng hơn đến chất lượng tín dụng và khả năng thực hiện nghĩa vụ tài chính của tổ chức phát hành.
2. Quy mô phát hành và cơ cấu trái phiếu doanh nghiệp
Theo số liệu thống kê của VBMA hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp tăng đáng kể từ tháng 3 đến tháng 6/2026, giảm trong tháng 7 và có dấu hiệu phục hồi trong tháng 8.
Tuy nhiên, tổng giá trị phát hành 9 tháng năm 2026 theo cùng một phạm vi thống kê chưa được đối chiếu đầy đủ giữa VBMA, HNX và các nguồn quản lý thị trường. Vì vậy, việc xác định chính xác tỷ trọng phát hành theo ngành, kỳ hạn và phương thức phát hành cần được thực hiện trên bộ số liệu thống nhất.
Xét về cơ cấu, thị trường trái phiếu doanh nghiệp cần tiếp tục phát triển các hình thức chào bán ra công chúng, mở rộng cơ sở nhà đầu tư và giảm sự phụ thuộc vào một số nhóm tổ chức phát hành hoặc nhà đầu tư lớn. Đối với yêu cầu Xếp hạng tín nhiệm, quy mô phát hành trên thị trường cần được đánh giá đồng thời với lãi suất, kỳ hạn huy động, mục đích sử dụng vốn, mức độ bảo đảm thực hiện các nghĩa vụ nợ đầy đủ và đúng hạn, từ dòng tiền kinh doanh của các tổ chức phát hành.
3. Áp lực đáo hạn cuối năm 2026 và năm 2027
Áp lực đáo hạn trái phiếu tiếp tục là một trong những vấn đề trọng tâm của thị trường trái phiếu trong quý IV/2026 và năm 2027. Đối với các doanh nghiệp có tỷ lệ nợ vay lớn, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản, nghĩa vụ thanh toán trái phiếu có thể tạo sức ép đáng kể lên khả năng cân đối dòng tiền.
Rủi ro gia tăng khi nguồn thu từ hoạt động kinh doanh không đáp ứng kịp tiến độ thanh toán hoặc doanh nghiệp phải phụ thuộc vào phát hành khoản nợ mới để tái cấp vốn. Khả năng thực hiện nghĩa vụ nợ vì vậy cần được xem xét thông qua dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, tài sản có tính thanh khoản, nghĩa vụ nợ đến hạn và mức độ tiếp cận nguồn vốn thay thế.
Saigon Ratings nhận định, trong năm 2027, rủi ro đáo hạn có thể tiếp tục phân hóa mạnh giữa các tổ chức phát hành. Những doanh nghiệp có năng lực tài chính tốt có khả năng chủ động tái cơ cấu nguồn vốn; ngược lại, những doanh nghiệp mất cân đối dòng tiền có thể chịu áp lực gia hạn các nghĩa vụ tài chính; hoặc là cần phải chủ động tái cơ cấu nghĩa vụ nợ.
4. Khả năng phân phối và giao dịch trái phiếu trên thị trường
Saigon Ratings cho rằng, sự phát triển bền vững của thị trường trái phiếu doanh nghiệp không chỉ thể hiện qua quy mô phát hành sơ cấp mà còn phụ thuộc vào khả năng giao dịch trên thị trường thứ cấp. Cần phân biệt rõ giá trị trái phiếu đã phát hành thành công, dư nợ đang lưu hành, giá trị đăng ký giao dịch và giá trị giao dịch trái phiếu thực tế trên thị trường.
Một thị trường trái phiếu doanh nghiệp có quy mô phát hành lớn nhưng thanh khoản thứ cấp hạn chế vẫn có thể tồn tại rủi ro thanh khoản đáng kể đối với các nhà đầu tư. Do đó, việc chuẩn hóa công bố thông tin của các tổ chức phát hành, mở rộng hệ thống giao dịch tập trung và nâng cao hiệu quả định giá trái phiếu có vai trò quan trọng trong việc tạo chiều sâu cho thị trường.
5. Niềm tin nhà đầu tư và diễn biến lãi suất
Niềm tin của nhà đầu tư tiếp tục là yếu tố quyết định đối với triển vọng phục hồi của thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong trung và dài hạn. Trong điều kiện các nhà đầu tư ngày càng chú trọng đến chất lượng tín dụng, khả năng trả nợ và minh bạch thông tin tài chính, những tổ chức phát hành có mức độ tín nhiệm tốt sẽ có lợi thế hơn trong tiếp cận nguồn vốn dài hạn, với chi phí vốn hợp lý và cạnh tranh hơn so với các doanh nghiệp khác.
Lãi suất trái phiếu trên thị trường cần phản ánh mức độ rủi ro thực tế của tổ chức phát hành. Việc duy trì lãi suất huy động cao để thu hút nhà đầu tư không thể thay thế cho khả năng tạo dòng tiền và thực hiện nghĩa vụ thanh toán. Vì vậy, phát triển hoạt động Xếp hạng tín nhiệm độc lập, chuẩn hóa công bố thông tin và nâng cao trách nhiệm của tổ chức phát hành sẽ góp phần củng cố niềm tin, cải thiện hiệu quả phân bổ vốn và giảm thiểu rủi ro thị trường.
