1. Khó khăn, Thách thức và Rủi ro của thị trường trái phiếu Việt Nam
Saigon Ratings nhận định, mặc dù hoạt động huy động vốn qua kênh thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang từng bước phục hồi, những khó khăn liên quan đến khả năng thanh toán nợ, cơ cấu nguồn vốn và chất lượng tổ chức phát hành vẫn là các yếu tố rủi ro quan trọng.
Thứ nhất, là áp lực đáo hạn và rủi ro tái cấp vốn tiếp tục là thách thức lớn đối với các doanh nghiệp có tỷ lệ nợ vay cao, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản và những ngành có chu kỳ đầu tư dài. Trong trường hợp dòng tiền từ hoạt động kinh doanh không đáp ứng được nghĩa vụ nợ, doanh nghiệp có thể phải gia hạn trái phiếu, huy động vốn mới hoặc chuyển nhượng tài sản để tạo nguồn thanh toán. Những giải pháp này, có thể hỗ trợ thanh khoản ngắn hạn nhưng chưa chắc giải quyết được tình trạng mất cân đối tài chính mang tính cơ cấu.
Thứ hai, là rủi ro về các tài sản bảo đảm của tổ chức phát hành tiếp tục cần được quan tâm. Giá trị và khả năng xử lý tài sản bảo đảm phụ thuộc vào điều kiện thị trường, tình trạng pháp lý và quyền ưu tiên thanh toán của các bên liên quan. Do đó, giá trị tài sản bảo đảm không thể được xem là yếu tố thay thế hoàn toàn cho khả năng trả nợ từ dòng tiền hoạt động kinh doanh.
Thứ ba, là cơ cấu nhà đầu tư và thanh khoản thị trường thứ cấp vẫn cần tiếp tục được cải thiện. Việc thị trường trái phiếu doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào một số nhóm nhà đầu tư có thể làm cho hoạt động phát hành chịu ảnh hưởng mạnh khi điều kiện thanh khoản thay đổi.
Thứ tư, là chất lượng công bố thông tin và sự khác biệt về năng lực quản trị tài chính giữa các tổ chức phát hành làm gia tăng khó khăn trong định giá rủi ro tín dụng. Việc phát triển hoạt động Xếp hạng tín nhiệm độc lập có thể hỗ trợ hiệu quả cho các nhà đầu tư phân biệt mức độ rủi ro, nhưng không thay thế trách nhiệm thẩm định và quản trị danh mục đầu tư.
Trong quý IV/2026 và năm 2027, thách thức căn bản của thị trường trái phiếu doanh nghiệp không chỉ là phục hồi khối lượng phát hành, mà còn là cải thiện khả năng thực hiện nghĩa vụ nợ, nâng cao chất lượng tín dụng và xây dựng cơ chế định giá rủi ro trái phiếu minh bạch.
2. Khó khăn, Thách thức và rủi ro của thị trường chứng khoán
Thị trường chứng khoán bước vào quý IV/2026 trong bối cảnh cơ hội phát triển dài hạn gia tăng sau nâng hạng, nhưng cũng phải đối diện nhiều yếu tố bất định từ môi trường tài chính quốc tế và tâm lý nhà đầu tư.
Thứ nhất, là biến động dòng vốn nước ngoài tiếp tục là yếu tố tác động đến thanh khoản và định giá thị trường. Dù việc nâng hạng thị trường tạo điều kiện mở rộng cơ sở nhà đầu tư quốc tế, khả năng thu hút vốn thực tế vẫn phụ thuộc vào chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn, diễn biến tỷ giá và sức hấp dẫn tương đối của tài sản tại thị trường chứng khoán Việt Nam.
Thứ hai, là thị trường chứng khoán có thể chịu áp lực điều chỉnh khi kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận không theo kịp mức tăng giá cổ phiếu. Sự phân hóa giữa các nhóm ngành sẽ ngày càng rõ nét, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính khác nhau.
Thứ ba, là rủi ro từ hoạt động cho vay ký quỹ của các Công ty chứng khoán cần được tiếp tục giám sát thận trọng. Khi thị trường biến động mạnh, áp lực giảm tỷ lệ ký quỹ có thể dẫn đến khả năng hoạt động bán cổ phiếu gia tăng, khuếch đại biến động giá trong ngắn hạn.
Thứ tư, là yêu cầu nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp niêm yết, công bố thông tin và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư tiếp tục đặt ra đối với thị trường chứng khoán Việt Nam. Việc được nâng hạng quốc tế cần đi kèm những cải thiện thực chất về khả năng tiếp cận thông tin, hiệu quả giám sát giao dịch và chất lượng tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường.
Saigon Ratings nhận định rằng, vấn đề trọng tâm của thị trường chứng khoán trong những tháng cuối năm 2026 và năm 2027, không chỉ là vấn đề cần phải duy trì diễn biến tích cực của các chỉ số thị trường chứng khoán, mà còn là củng cố nền tảng phát triển bền vững và nâng cao khả năng hấp thụ dòng vốn đầu tư trong nước, quốc tế trong trung và dài hạn.
3. Khó khăn, Thách thức và Rủi ro của thị trường tín dụng ngân hàng
Saigon Ratings nhận định, đối với hoạt động kinh doanh của hệ thống ngân hàng, yêu cầu cân bằng giữa tăng trưởng tín dụng và bảo đảm an toàn hoạt động tiếp tục là thách thức quan trọng trong quý IV/2026 và năm 2027.
Thứ nhất, là tốc độ tăng trưởng tín dụng cao hơn tốc độ tăng huy động vốn trong 9 tháng năm 2026 đặt ra yêu cầu quản trị thanh khoản, cơ cấu kỳ hạn và chi phí vốn một cách thận trọng. Nếu cạnh tranh huy động vốn gia tăng, chi phí trả lãi tiền gửi có thể gây áp lực lên biên lãi ròng của các ngân hàng, đặc biệt trong điều kiện lãi suất cho vay khó điều chỉnh tương ứng.
Thứ hai, là rủi ro chất lượng tài sản tiếp tục cần được kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt đối với những khoản vay liên quan đến các lĩnh vực kinh doanh có tính nhạy cảm rủi ro cao, những doanh nghiệp có đòn bẩy tài chính cao và các ngành, lĩnh vực kinh tế có sức chống chịu ảnh hưởng hạn chế, bởi các nhân tố biến động tiêu cực trong hoạt động thương mại quốc tế.
Thứ ba, nhu cầu tăng nguồn vốn tự có ngày càng lớn hơn, khi các ngân hàng thực hiện chiến lược mở rộng quy mô tài sản và hướng đến đáp ứng các chuẩn mực quản trị vốn quốc tế. Việc tăng vốn của các ngân hàng nếu không đi kèm nâng cao chất lượng tín dụng và hiệu quả quản trị tài sản có thể chưa tạo ra sự cải thiện tương ứng về năng lực tài chính.
Thứ tư, là quá trình chuyển đổi số và nâng cao các nguồn lực cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh ngân hàng tiếp tục đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn; đồng thời cũng làm gia tăng yêu cầu bảo mật dữ liệu thông tin, an ninh công nghệ và quản trị, quản lý rủi ro vận hành kinh doanh.
4. Tiến trình Cải cách thể chế và giải quyết các điểm nghẽn của thị trường tài chính quốc gia
Một trong những vấn đề mang tính cơ cấu của hệ thống tài chính Việt Nam là sự phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng trong việc đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế. Trong khi đó, thị trường trái phiếu doanh nghiệp và thị trường cổ phiếu dù đã phát triển nhưng chưa thực sự đảm nhiệm đầy đủ vai trò cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế và hệ thống doanh nghiệp.
Sự mất cân đối này có thể làm gia tăng áp lực lên hệ thống ngân hàng thương mại, đặc biệt khi nhu cầu nguồn vốn đầu tư trung và dài hạn của cả nền kinh tế, trong giai đoạn 2027 – 2030 được dự báo là rất lớn. Vì vậy, định hướng phát triển thị trường tài chính cần hướng đến mục tiêu, với mô hình cân bằng hơn giữa tín dụng ngân hàng, trái phiếu và cổ phiếu.
Đối với thị trường trái phiếu, cần hoàn thiện cơ chế phát hành, giao dịch, công bố thông tin và giám sát việc thực hiện nghĩa vụ nợ của các tổ chức phát hành. Đối với thị trường chứng khoán, trọng tâm là tiếp tục nâng cấp hạ tầng giao dịch, cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và thúc đẩy quản trị doanh nghiệp niêm yết theo chuẩn mực quốc tế. Đối với hệ thống ngân hàng, cần tiếp tục chú trọng việc nâng cao năng lực nguồn vốn hoạt động kinh doanh, tăng cường công tác quản trị thanh khoản và kiểm soát rủi ro tín dụng.
5. Nhận định của các tổ chức quốc tế về rủi ro tài chính cuối năm 2026 và năm 2027
Theo nhận định của ADB, triển vọng tăng trưởng khu vực châu Á – Thái Bình Dương tiếp tục chịu ảnh hưởng bởi bất ổn địa chính trị, chi phí năng lượng, điều kiện tài chính toàn cầu và những thay đổi trong chính sách thương mại. Đồng thời, ADB cũng đưa ra cảnh báo mức nợ công và nợ tư nhân cao có thể làm suy giảm hiệu quả truyền dẫn chính sách tiền tệ, dẫn đến việc kiểm soát lạm phát và duy trì tăng trưởng kinh tế trở nên khó khăn hơn.
Đối với thị trường tài chính Việt Nam, các yếu tố này có thể tạo áp lực lên tỷ giá, lãi suất, khả năng huy động vốn quốc tế và dòng tiền của doanh nghiệp. Trong trường hợp chi phí vốn gia tăng, doanh nghiệp phát hành trái phiếu có thể gặp khó khăn khi tái cấp vốn; ngân hàng đối diện áp lực chi phí huy động và chất lượng tài sản; trong khi thị trường chứng khoán có thể chịu tác động từ thay đổi định giá và dòng vốn đầu tư trong nước và quốc tế.
Đặc biệt, sự liên thông giữa thị trường bất động sản, hệ thống tín dụng ngân hàng và thị trường trái phiếu doanh nghiệp làm gia tăng yêu cầu giám sát rủi ro ở cấp độ toàn hệ thống. Do đó, yêu cầu quan trọng trong thời gian tới là duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, củng cố các bộ đệm an toàn tài chính và nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động từ bên ngoài. Thị trường tài chính Việt Nam cần chuyển mạnh từ mục tiêu mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng tăng trưởng, hiệu quả phân bổ vốn và năng lực quản trị rủi ro hệ thống.
